Badania CASI
Maksymalna szczerość przy pytaniach wrażliwych
Czym są badania CASI?
Computer Assisted Self Interviewing (CASI) to metoda badań ilościowych, w której respondent samodzielnie wypełnia kwestionariusz elektroniczny na tablecie, komputerze lub kiosku multimedialnym — bez bezpośredniej asysty ankietera. Metoda ta łączy zalety badań bezpośrednich (kontrolowane środowisko, fizyczna obecność respondenta w punkcie badawczym) z kluczową przewagą ankiet samodzielnych: prywatność i brak wpływu ankietera na odpowiedzi. To czyni tę technikę złotym standardem w badaniach dotyczących tematów wrażliwych — zdrowia psychicznego, zachowań seksualnych, używek i dochodów.
CASI jako moduł w badaniu CAPI — standard ESPAD
Ta metoda jest najczęściej wykorzystywana jako komponent badania CAPI — w trakcie wywiadu prowadzonego przez ankietera, w momencie przejścia do pytań drażliwych, tablet jest obracany w stronę respondenta, który samodzielnie, bez wglądu ankietera, wprowadza odpowiedzi. Po zakończeniu wrażliwej sekcji urządzenie wraca do ankietera i wywiad toczy się dalej. Ten wariant nazywany jest self-completion module i jest standardem m.in. w badaniach ESPAD — europejskim projekcie monitorującym używanie substancji psychoaktywnych wśród młodzieży w 35 krajach, realizowanym co 4 lata od 1995 roku. W Polsce moduły samodzielnego wypełniania są rutynowo stosowane w badaniach zachowań zdrowotnych, konsumpcji alkoholu, zachowań seksualnych oraz dochodów osobistych.
Kiosk multimedialny — CASI w punktach obsługi
Drugim wariantem jest wykorzystanie jako samodzielna metoda — respondent wypełnia ankietę na kiosku multimedialnym ustawionym np. w poradni zdrowia, urzędzie, centrum handlowym czy poczekalni. Kiosk zapewnia prywatność (obudowa ekranu uniemożliwia podgląd przez osoby postronne), a oprogramowanie jest zoptymalizowane pod kątem prostoty obsługi — duże przyciski, czytelne fonty, minimalna liczba elementów na ekranie. W badaniach satysfakcji klientów kioski są popularne w urzędach, bankach i placówkach medycznych — respondent ocenia jakość obsługi natychmiast po interakcji, gdy doświadczenie jest jeszcze świeże.
CASI vs. CAWI vs. CAPI — gdzie CASI wygrywa?
Przewaga nad CAWI polega na tym, że respondent jest fizycznie obecny w kontrolowanym punkcie — można zweryfikować jego tożsamość, zapewnić odpowiednie warunki i uniknąć wielokrotnego wypełniania (problemu plagującego ankiety internetowe). Przewaga nad CAPI to eliminacja efektu ankietera (interviewer effect) — badania porównawcze opublikowane w Public Opinion Quarterly wskazują, że odpowiedzi na pytania o używki, zdrowie psychiczne czy dochody są o 10–20% bliższe rzeczywistości niż odpowiedzi udzielane bezpośrednio ankieterowi. Respondenci nie muszą obawiać się oceny ze strony osoby przeprowadzającej wywiad.
Kluczowe zastosowania — tematy wrażliwe
Kluczowe zastosowania obejmują: ankiety dotyczące zachowań zdrowotnych (w tym HIV/AIDS, choroby przenoszone drogą płciową, zdrowie psychiczne), ocena używek i substancji psychoaktywnych, zachowania seksualne, dochody i majątek (gdzie respondenci niechętnie ujawniają prawdziwe kwoty ankieterowi), klimat organizacyjny i mobbing (gdzie anonimowość jest kluczowa dla szczerości), a także exit polls i badania satysfakcji w punktach obsługi.
Korzyści
- 10–20% wyższa szczerość przy pytaniach wrażliwych (vs. CAPI)
- Eliminacja efektu ankietera (interviewer bias)
- Pełna anonimowość i prywatność respondenta
- Kontrolowane środowisko z weryfikacją tożsamości
- Możliwość użycia multimediów (zdjęcia, filmy)
- Szybsze tempo wypełniania niż w wywiadzie z ankieterem
Zastosowania
Najczęściej zadawane pytania
Czym CASI różni się od CAWI?
W CASI respondent wypełnia ankietę w kontrolowanej lokalizacji (punkt badawczy, placówka), podczas gdy CAWI jest realizowane zdalnie przez internet. CASI pozwala zweryfikować tożsamość respondenta i uniknąć wielokrotnego wypełniania.
O ile CASI jest dokładniejsze przy pytaniach wrażliwych?
Badania porównawcze wskazują, że odpowiedzi CASI na pytania o używki, zdrowie psychiczne czy dochody są o 10–20% bliższe rzeczywistości niż odpowiedzi udzielane ankieterowi w CAPI. Brak efektu ankietera zwiększa szczerość.
Czy CASI gwarantuje anonimowość?
Tak — ankiety CASI są w pełni anonimowe. Nie zbieramy danych identyfikujących respondenta, a wyniki prezentowane są wyłącznie w formie zbiorczej. To kluczowe przy tematach wrażliwych.
Gdzie można przeprowadzić badania CASI?
Realizujemy CASI w punktach obsługi klienta, placówkach medycznych, urzędach, centrach handlowych, szkołach (badania młodzieży) i innych kontrolowanych lokalizacjach. Dostarczamy tablety lub instalujemy kioski.
Źródła i standardy branżowe
Zewnętrzne źródła i organizacje branżowe związane z tą metodą badawczą:
Powiązane rozwiązania
Ta metoda jest często stosowana w następujących rozwiązaniach badawczych: